Lengte- en breedtegraden
Met de breedte (noord of zuid van de evenaar) en de lengte (oost of west van Greenwich) geef je elke plek op aarde een eigen adres.
Waarom
Een redder op het strand van De Panne hoort over de radio dat er een bootje in nood is. Hoe zeg je precies waar dat bootje ligt, midden op zee, zonder straten of huisnummers?
Op zee, in een woestijn of in een groot bos zijn er geen adressen. Toch moeten een redder, een piloot of een kapitein precies weten waar iets is.
Daarvoor ligt er een denkbeeldig net over de aarde: de breedtegraden en de lengtegraden. Twee getallen zijn genoeg om elke plek aan te wijzen.
Zie het
Schuif de breedte en de lengte en kijk waar het punt op de wereldbol terechtkomt. De bol draait mee, zodat je het punt altijd vooraan ziet.
Beschrijving van het beeld
Een wereldbol met een net van lijnen om de 15°. De evenaar en de nulmeridiaan door Greenwich zijn dikker getekend. Brussel ligt op ongeveer 50,8°N en 4,4°O.
Snap het
Breedtegraden of parallellen zijn cirkels evenwijdig aan de evenaar. De evenaar is 0°. Naar de polen loopt het op tot 90°N aan de Noordpool en 90°Z aan de Zuidpool.
Lengtegraden of meridianen lopen van pool tot pool. De nulmeridiaan loopt door Greenwich bij Londen en is 0°. Van daar tel je tot 180° naar het oosten en tot 180° naar het westen.
Een plaats geef je met twee getallen: eerst de breedte, dan de lengte. Brussel ligt op ongeveer 50,8°N en 4,4°O: ten noorden van de evenaar en ten oosten van Greenwich.
Twee breedtegraden die 1° verschillen, liggen overal ongeveer 111 km uit elkaar. Zo reken je afstanden van noord naar zuid uit.
Breedte: van 0° tot 90°, noord of zuid van de evenaar. Lengte: van 0° tot 180°, oost of west van Greenwich. Van noord naar zuid is 1° ongeveer 111 km.
Uitgewerkt voorbeeld
Een boot vaart van 51°N recht naar het zuiden tot 48°N. Hoeveel kilometer is dat ongeveer?
Het verschil in breedte:
51−
48= 3 Elke graad is ongeveer 111 km.
3×
111= 333 - Antwoord
De boot vaart ongeveer 333 km.
Doe het
Kies een niveau. Je krijgt telkens een nieuwe opgave, die meteen nagekeken wordt.
Valkuilen
Fout: Brussel ligt op 4°N en 51°O.
Eerst komt de breedte, noord of zuid, en dan de lengte, oost of west. De letter hoort bij het getal ervoor.
Juist: Brussel ligt op ongeveer 51°N en 4°O.
Fout: Ook tussen twee lengtegraden ligt overal 111 km.
De meridianen komen samen aan de polen. Hoe dichter bij een pool, hoe kleiner de afstand tussen twee meridianen.
Juist: Alleen tussen twee breedtegraden is het overal ongeveer 111 km.
Fout: De evenaar is 90°, want hij ligt in het midden.
De breedte tel je vanaf de evenaar, naar het noorden en naar het zuiden.
Juist: De evenaar is 0°, de polen zijn 90°N en 90°Z.
In het echt
- Als je op je gsm je locatie deelt, stuurt hij eigenlijk twee getallen door: je breedte en je lengte.
- Op een zeekaart van de Noordzee voor Oostende staan de breedtegraden en lengtegraden langs de rand.
- In de schoolatlas zoek je een stad op via het net van breedte- en lengtegraden.
- De breedtegraad van 50°N loopt door het zuiden van België, door de Ardennen.
Geschiedenis
In 1884 spraken landen op een conferentie in Washington af dat de nulmeridiaan door Greenwich bij Londen loopt. Zo werd Greenwich de plek van 0° lengte.
Aan tafel
Zoek samen in een kaart-app de breedte en de lengte van jullie huis. Ligt jullie huis ten noorden of ten zuiden van 51°N?
Een vraag om samen over te praten, voor ouders en kinderen. Er is geen fout antwoord.